Leczenie raka prostaty szybko się zmienia. Obok sprawdzonych standardów (operacja i radioterapia) pojawiły się nowe techniki obrazowania, precyzyjne schematy napromieniania, terapia radioligandowa PSMA oraz leczenie celowane (w tym połączenia inhibitorów PARP z lekami hormonalnymi nowej generacji). Poniżej krótki, praktyczny przegląd najważniejszych opcji – od choroby zlokalizowanej po postać oporną na kastrację.
Lepsze rozpoznanie = lepsza decyzja: PSMA PET/CT i wytyczne
Coraz częściej do planowania terapii wykorzystuje się PSMA PET/CT, które potrafi wykryć ogniska niewidoczne w klasycznej diagnostyce. Warto jednak wiedzieć, że europejskie zalecenia podkreślają ostrożność w zmianie leczenia wyłącznie na podstawie PSMA PET/CT – decyzje powinny wynikać z całości obrazu klinicznego.
Choroba zlokalizowana: precyzyjna radioterapia i chirurgia
- Hipofrakcjonacja i SBRT
Nowoczesna radioterapia coraz częściej podaje wyższe dawki na frakcję (mniej wizyt, ten sam lub lepszy efekt onkologiczny przy dobrej tolerancji). Zarówno umiarkowana hipofrakcjonacja, jak i SBRT (ultrahipofrakcjonacja) są rekomendowane w wytycznych i potwierdzane w badaniach wieloletnich. - Chirurgia (w tym w asyście robota)
Radykalna prostatektomia – także wykonywana w technice minimalnie inwazyjnej – pozostaje standardem u odpowiednio kwalifikowanych chorych; wybór między operacją a radioterapią zależy m.in. od stopnia zaawansowania, rokowania i preferencji pacjenta. - Terapie ogniskowe (HIFU, krioablacja, IRE)
Dla starannie dobranych pacjentów z rakiem ograniczonym do gruczołu rozważa się leczenie „celowane” na ognisko (np. HIFU, krio, IRE). Efekty terapeutyczne w wyżej wymienionych przypadkach są bardzo często porównywalne z wynikami leczenia radykalnego, przy jednoczasowej minimalizacji ilości powikłań leczenia.
Sprawdź też:
Laserowe wycięcie guza pęcherza moczowego metodą ‘en bloc
Zaawansowany rak prostaty: nowa generacja terapii systemowych
Dzięki wprowadzeniu w ostatnich latach wielu nowych leków onkologicznych i coraz skuteczniejszej radioterapii, mamy wiele opcji leczenia chorych z rakiem zaawansowanym co spowodowało znaczną poprawę jakości i długości ich życia.
Co to oznacza dla pacjenta?
- Plan „szyty na miarę” – decyzje terapeutyczne są coraz bardziej spersonalizowane (biologia guza, zaawansowanie, oczekiwania co do jakości życia). Wytyczne EAU 2024/2025 porządkują wybór leczenia w zależności od stadium choroby.
- Mniej wizyt, większa precyzja – hipofrakcjonowana radioterapia/SBRT skraca czas leczenia bez kompromisu onkologicznego.
- Nowe opcje przy nawrotach – radioligand PSMA i kombinacje PARP-i + ARSI poszerzają możliwości u chorych po leczeniu standardowym.
Jak przygotować się do rozmowy o leczeniu?
- Zabierz wyniki PSA, histopatologię (Gleason/ISUP), obrazowanie (mpMRI/CT/kości/PSMA PET-CT, jeśli było wykonywane).
- Jeśli nowotwór jest uogólniony lub nawracający – zapytaj o badania genetyczne (HRR/BRCA) pod kątem kwalifikacji do terapii celowanych.
- Omów priorytety: zachowanie potencji/kontynencji, długość i tryb leczenia, akceptowalny profil działań niepożądanych.
Intensywne badania nad takie prostaty przynoszą corocznie coraz więcej możliwości terapeutycznych co znacznie poprawia rokowanie pacjentów z tą chorobą. W przypadku rozpoznania tej choroby warto udać się do doświadczonego urologa, który przeprowadzi nas przez skomplikowaną ścieżkę diagnostyczną i leczniczą.